Хөрөнгө журнал

1. Зориулалт

Хөрөнгө журнал цэс нь үндсэн хөрөнгийг ашиглалтаас хасах гүйлгээг бүртгэхэд ашиглагдана.

Гүйлгээний төрөл	Хэрэглэх нөхцөл
Зарлага	Хөрөнгийн ашиглалтын хугацаа дуусахаас өмнө үлдэгдэл дансны үнээр шууд зардалд бүртгэж, хөрөнгийн данснаас хасахад ашиглана.
Актлах	Үндсэн хөрөнгийн ашиглалтын жил дууссан үед акталж, хөрөнгийг данснаас хасахад ашиглана.

Гол үр дүн

Баталсан хөрөнгө журналын гүйлгээ нь хөрөнгийн тайлан болон гүйлгээний балансад тусна. Иймээс гүйлгээний төрөл, хөрөнгө, тоо ширхэг болон журналын дүнг батлахаас өмнө нягтална.

*Зураг 1. Хөрөнгө журналын жагсаалт болон гүйлгээ үүсгэх цонх*

2. Цонх руу нэвтрэх ба баримтын бүтэц

1. Цонх руу нэвтрэх — Үндсэн цэс → Хөрөнгө → Хөрөнгө журнал замаар орно.

2. Шинэ баримт нээх — Шинээр гүйлгээ үүсгэхдээ “Шинэ” товчийг дарна.

3. Толгой мэдээлэл бөглөх — Гүйлгээний огноог сонгож, тайлбар хэсэгт гүйлгээний утгыг ойлгомжтой бичнэ.

Толгой талбар	Бөглөх болон хянах зүйл
Гүйлгээний огноо	Хөрөнгийг ашиглалтаас хасах бодит огноог сонгож, тайлант үеийн зөв эсэхийг нягтална.
Тайлбар	Гүйлгээний утгыг товч, тодорхой бичнэ.
Төлөв	Түр хадгалах болон Баталсан гэсэн хоёр төлөвтэй.

*Зураг 2. Хөрөнгө журналын баримтын толгой мэдээлэл*

Төлвийн ялгаа

Эцэслэх болоогүй бол Түр хадгалах төлөвт хадгална. Гүйлгээг эцэслэхдээ Баталсан төлөв сонгоод Журнал холбох товчийг заавал дарна.

3. Зарлага гүйлгээг бүртгэх

Зарлага нь ашиглалтын хугацаа дуусаагүй хөрөнгийг үлдэгдэл дансны үнээр шууд зардалд бүртгэж, хөрөнгийн данснаас хасах гүйлгээ юм.

1. Толгой мэдээлэл бэлтгэх — 2-р хэсэгт тайлбарласны дагуу огноо, тайлбар болон төлвийг бөглөнө.

2. Мөр нэмэх — Дэлгэрэнгүй жагсаалтад “Мөр нэмэх” товчийг дарна.

Мөрийн талбар	Зарлага хийхдээ оруулах утга
Төрөл	Зарлага.
Хэлтэс тасаг	Зарлага хийх хөрөнгийн одоо бүртгэлтэй байгаа хэлтсийг сонгоно.
Хөрөнгө	Зарлага хийх хөрөнгийг жагсаалтаас шүүж сонгоно. Сонголтод хөрөнгийн үлдэгдэл тоо харагдана.
Тоо ширхэг	Зарлага хийх тоог оруулна. Систем автоматаар үлдэгдэл тоог санал болгоно.

*Зураг 3. Зарлага гүйлгээний дэлгэрэнгүй мөр нэмэх хэсэг*

Олон хөрөнгө оруулах

“Мөр нэмэх” үйлдлээр хэдэн ч хөрөнгийг нэг баримтад оруулж болно. Шаардлагагүй илүү мөр оруулсан бол “Мөр хасах” товчоор устгана.

3.1 Зарлага гүйлгээг шалгаж батлах

Жагсаалтад оруулсан бүх хөрөнгийн тоо ширхэг, анхны өртөг болон хуримтлагдсан элэгдлийн хөлийн дүнг шалгана. Эцэслээгүй бол Түр хадгалах төлвөөр хадгалж, эцэслэх бол Баталсан төлөв сонгоод Журнал холбох товчийг дарна.

*Зураг 4. Зарлага гүйлгээний журналын бичилт*

4. Актлах гүйлгээг бүртгэх

Актлах нь үндсэн хөрөнгийн ашиглалтын жил дууссан үед хөрөнгийг данснаас хасах гүйлгээ юм. Процесс нь зарлагатай ижил; дэлгэрэнгүй мөрийн төрлөөр “Актлах” сонгогддогоороо ялгаатай.

1. Толгой мэдээлэл бөглөх — Огноо, тайлбар болон төлвийг зарлага гүйлгээтэй адил бөглөнө.

2. Мөр нэмэх — Дэлгэрэнгүй жагсаалтад “Мөр нэмэх” товчийг дарна.

Мөрийн талбар	Актлахдаа оруулах утга
Төрөл	Актлах.
Хэлтэс тасаг	Актлах хөрөнгийн одоо бүртгэлтэй байгаа хэлтсийг сонгоно.
Хөрөнгө	Актлах хөрөнгийг жагсаалтаас шүүж сонгоно. Үлдэгдэл тоо нь харагдана.
Тоо ширхэг	Актлах тоог оруулна. Систем автоматаар үлдэгдэл тоог санал болгоно.

*Зураг 5. Актлах гүйлгээний дэлгэрэнгүй мөр нэмэх хэсэг*

Мөрийн хяналт

Нэг баримтад олон хөрөнгө нэмж болно. Илүү эсвэл шаардлагагүй хөрөнгийн мөрийг “Мөр хасах” үйлдлээр устгана.

4.1 Актлах гүйлгээг шалгаж батлах

Нийт тоо ширхэг, анхны өртөг болон хуримтлагдсан элэгдлийн хөлийн дүнг шалгана. Батлахдаа төлвийг Баталсан болгож, Журнал холбох товчийг дарна.

*Зураг 6. Актлах гүйлгээний журналын бичилт*

5. Журнал, баталгаажуулалт ба хэвлэх

Зарлага болон актлах гүйлгээнд холбогдох журналын үндсэн бичилт дараах хэлбэртэй үүснэ.

Журналын тал	Бичилт
Дт	Хөрөнгө ашиглалтаас хассаны олз гарз.
Дт	Хуримтлагдсан элэгдэл.
Кт	Хөрөнгө.

Журналын тохируулга

Журнал хэсэгт мөр нэмэх, хасах, данс болон үнийн дүнг гараас өөрчлөх боломжтой. Цаашид ашиглах гүйлгээний загварыг Тохиргоо хэсэгт тохируулж болно.

Гүйлгээг Баталсан төлвөөр хадгалсны дараа хөрөнгийн тайлан болон гүйлгээний балансад тусна. Анхан шатны баримтыг “Хэвлэх” товчоор хэвлэж болно.

*Зураг 7. Хөрөнгө журналын хэвлэх баримт*

6. Баталгаажуулах жагсаалт

Батлахаас өмнө

Зарлага ба актлах төрлийг зөв сонгосон, сонгосон хэлтэс нь хөрөнгийн одоогийн бүртгэлтэй хэлтэстэй тохирсон, хөрөнгийн үлдэгдэл тоо ба оруулах тоо ширхэгийг нягталсан байна.

□ Гүйлгээний огноо, тайлбар болон төрөл нь зөв эсэхийг шалгасан.

□ Сонгосон хөрөнгө, хэлтэс тасаг, тоо ширхэг, анхны өртөг болон хуримтлагдсан элэгдлийн хөлийн дүнг нягталсан.

□ Шаардлагагүй мөрийг хасаж, шаардлагатай бүх хөрөнгийг баримтад оруулсан.

□ Батлахаас өмнө журналын Дт/Кт бичилт, данс болон үнийн дүнг хянасан.

□ Баталсны дараа хөрөнгийн тайлан, гүйлгээний баланс болон хэвлэх баримтыг шалгасан.

Дүгнэлт

Хөрөнгө журнал цэсээр зарлага болон актлах гүйлгээг зөв төрлөөр бүртгэж, хөрөнгийн үлдэгдэл ба журналын бичилтийг нягталсны дараа баталснаар ашиглалтаас хасах гүйлгээ тайлан, балансад зөв тусна.