Борлуулалтын захиалга

1. Зориулалт

Борлуулалтын захиалга цэс нь байгууллагын бараа, үйлчилгээний борлуулалттай холбоотой урьдчилсан баримтуудыг үүсгэхэд ашиглагдана. Тухайн цонх нь үндсэн 3 үүрэгтэй гэж тодорхойлсон:

Борлуулалтын захиалга үүсгэх
Борлуулалтын үнийн санал үүсгэх
Борлуулалтын нэхэмжлэх үүсгэх

Ялгаа: Төрөл бүр нэмэлт мэдээллээрээ ялгаатай. Захиалгад биелүүлэх огноо, нэхэмжлэхэд төлөх огноо болон банкны дансны мэдээлэл, үнийн саналд санал хүчинтэй байх хугацаа зэрэг мэдээлэл ашиглагдана.

2. Борлуулалтын захиалгын жагсаалт

Цэс рүү ороход өмнө үүсгэсэн баримтууд жагсаалтаар харагдана. Дээд хэсгийн шүүлтүүрийг ашиглан шаардлагатай баримтаа хайж, хянана.

Шүүлтүүр	Зориулалт
Огноо	Сонгосон хугацаанд үүссэн баримтуудыг шүүнэ.
Харилцагч	Тодорхой харилцагчийн баримтыг шүүнэ.
Салбар	Тухайн салбарт хамаарах баримтыг шүүнэ.
Төлөв	Баримтын явц/төлвөөр шүүнэ.

*Зураг 1. Борлуулалтын захиалгын жагсаалт ба шүүлтүүрийн хэсэг*

3. Шинэ баримт үүсгэх

Шинэ баримт үүсгэх үед эхлээд баримтын төрлийг сонгож, дараа нь харилцагч болон тухайн төрөлд шаардлагатай мэдээллийг оруулна.

Борлуулалтын захиалга цэсээс шинэ баримт үүсгэнэ.

“Төрөл” хэсгээс Захиалга, Үнийн санал, Нэхэмжлэхийн аль нэгийг сонгоно.

“Харилцагч” хэсгээс идэвхтэй төлөвтэй харилцагчийг сонгоно.

Тухайн төрөлд шаардагдах огноо болон бусад мэдээллийг бөглөнө.

*Зураг 2. Шинэ борлуулалтын баримтын үндсэн мэдээлэл*

3.1 Төрөл сонгох

“Төрөл” талбарын сонголтыг Захиалга, Үнийн санал, Нэхэмжлэх гэж тодорхойлсон. Сонгосон төрлөөс шалтгаалан цонхны зарим мэдээлэл өөрчлөгдөнө.

3.2 Харилцагч ба төлөв

Харилцагч талбарт идэвхтэй төлөвтэй харилцагчдаас сонгоно. Төлөв хэсэгт “Захиалга үүсгэж байна”, “Захиалга хийсэн” төлвүүд ашиглагдана. “Захиалга хийсэн” үед санхүүгийн тамга, ерөнхий нягтлангийн гарын үсэг бүхий баримт хэвлэх боломжтой.

*Зураг 4. Харилцагч болон төлөвийн сонголт*

4. Барааны жагсаалт оруулах

Захиалгын дэлгэрэнгүй хэсэгт бараа, үйлчилгээг нэмнэ. Барааг бөөнөөр сонгох боломжтой бөгөөд барааны жагсаалтаас олон барааг сонгон захиалгын жагсаалтад нэг дор нэмэх боломжтой гэж заасан.

*Зураг 5. Захиалгын үндсэн мэдээлэл ба барааны дэлгэрэнгүй жагсаалт*

Бараа нэмэх үйлдлийг сонгоно.
Нээгдсэн барааны жагсаалтаас шаардлагатай бараануудыг сонгоно.
Сонгосон бараануудыг захиалгын жагсаалтад нэмнэ.
Нэмэгдсэн мөр бүрийн үлдэгдэл, тоо, үнэ, хөнгөлөлт болон татварын сонголтыг хянана.

*Зураг 6. Барааг бөөнөөр сонгон захиалгын жагсаалтад нэмэх цонх*

5. Тоо, үнэ, хөнгөлөлт ба татвар

Талбар	Тайлбар
Үлдэгдэл	Сонгосон барааг жагсаалтад оруулах үеийн үлдэгдэл.
Тоо	Захиалах барааны тоо хэмжээ.
Үнэ	Борлуулалтын үнэ хэсгээс тухайн харилцагчид тохируулсан үнэ. Үнэ тохируулаагүй бол “Стандарт” үнэ гарч ирнэ.
Хөнгөлөлтийн %	Харилцагчид тухайн бараа, үйлчилгээнд олгох хөнгөлөлт.
НӨАТ эсэх	Борлуулалт хийж буй байгууллага НӨАТ төлөгч бол анхдагчаар сонгогдон гарч ирж болох бөгөөд хэрэглэгч сонголтыг болиулж болно.
НХАТ эсэх	Тухайн бараанаас хамаарч анхдагчаар сонгогдон гарч ирж болох бөгөөд хэрэглэгч сонголтыг болиулж болно.

Анхаарах

Үнэ тохируулаагүй харилцагч дээр систем “Стандарт” үнийг ашиглаж болох тул баримтыг эцэслэхээс өмнө үнэ зөв эсэхийг заавал хянана.

6. Хадгалах, төлөв ба баримт хэвлэх

Мэдээллээ бүрэн оруулсны дараа баримтын төрөл, харилцагч, барааны тоо, үнэ, хөнгөлөлт, татварын сонголтыг хянаж хадгална. Захиалгын төлөвийг эцэслэхдээ төлвийн утгыг анхаарна.

Төлөвийн хяналт: “Захиалга үүсгэж байна” нь боловсруулалтын явцын төлөв; “Захиалга хийсэн” үед хэвлэх баримт ашиглах боломжтой.

7. Төрлөөр хэвлэгдэх баримтууд

Сонгосон төрлөөс хамааран хэвлэгдэх баримтын загвар өөр байна. Доорх хуудсанд Үнийн санал, Борлуулалтын захиалга, Нэхэмжлэхийн хэвлэмэл загваруудыг тус тус үзүүлсэн.

*Зураг 7. “Үнийн санал” төрлийн хэвлэмэл баримтын жишээ*

*Зураг 8. “Борлуулалтын захиалга” төрлийн хэвлэмэл баримтын жишээ*

*Зураг 9. “Нэхэмжлэх” төрлийн хэвлэмэл баримтын жишээ*

8. Ажиллагааны бүрэн дараалал

Алхам	Үйлдэл	Хяналт
1	Борлуулалтын захиалга цэсийг нээнэ.	Зөв цэс/салбарт ажиллаж байгаа эсэх.
2	Шинэ баримт үүсгэнэ.	Төрөл зөв сонгосон эсэх.
3	Харилцагч сонгоно.	Харилцагч идэвхтэй эсэх.
4	Төрөлд хамаарах огноо, нэмэлт мэдээллийг оруулна.	Биелүүлэх/төлөх/хүчинтэй хугацаа шаардлагатай эсэх.
5	Бараа, үйлчилгээг сонгон нэмнэ.	Бараа зөв, үлдэгдэл харагдаж байгаа эсэх.
6	Тоо, үнэ, хөнгөлөлтийг оруулж/хянана.	Харилцагчийн үнэ эсвэл Стандарт үнэ зөв эсэх.
7	НӨАТ, НХАТ сонголтыг хянана.	Байгууллага болон барааны тохиргоотой нийцэж байгаа эсэх.
8	Нийт дүнг хянана.	Тоо × үнэ, хөнгөлөлтийн нөлөө зөв эсэх.
9	Хадгалж, төлөвийг шаардлагатай түвшинд шилжүүлнэ.	Эцэслэхээс өмнө бүх мэдээллийг дахин шалгах.
10	Шаардлагатай баримтыг хэвлэнэ.	Сонгосон төрөлтэй хэвлэмэл загвар таарч байгаа эсэх.

9. Тоон тооцооллын жишээ

Доорх нь цэсийн ажиллагааг ойлгуулах зориулалттай жишээ тооцоолол. Энэ жишээний тоонууд нь хэрэглэгчийн хүссэн тоон жишээг тайлбарлах зорилготой.

Бараа	Тоо	Нэгж үнэ	Үндсэн дүн	Хөнгөлөлт	Хөнгөлөлтийн дүн	Хөнгөлөлтийн дараах дүн
Бараа A	10	50,000₮	500,000₮	5%	25,000₮	475,000₮
Бараа B	5	20,000₮	100,000₮	0%	0₮	100,000₮
НИЙТ	15	-	600,000₮	-	25,000₮	575,000₮

Тооцоолол:

Бараа A: 10 × 50,000₮ = 500,000₮
Хөнгөлөлт: 500,000₮ × 5% = 25,000₮
Бараа A-ийн хөнгөлөлтийн дараах дүн: 500,000₮ − 25,000₮ = 475,000₮
Бараа B: 5 × 20,000₮ = 100,000₮
Нийт: 475,000₮ + 100,000₮ = 575,000₮

10. Анхаарах зүйлс

Анхаарах

Төрөл зөв сонгох: Захиалга, Үнийн санал, Нэхэмжлэх нь нэмэлт мэдээлэл болон хэвлэгдэх баримтаараа ялгаатай.

Харилцагчийн төлөв: Зөвхөн идэвхтэй төлөвтэй харилцагчаас сонголт хийх боломжтой.

Үнэ: Харилцагчид тусгай үнэ тохируулаагүй үед “Стандарт” үнэ гарч ирэх тул нэгж үнийг шалгана.

Үлдэгдэл: Жагсаалтад харагдах үлдэгдэл нь барааг сонгон оруулах үеийн үлдэгдэл тул захиалгын тоотой харьцуулж хянана.

Хөнгөлөлт: Хөнгөлөлтийн хувь буруу оруулбал баримтын нийт дүн шууд өөрчлөгдөх эрсдэлтэй.

НӨАТ/НХАТ: Анхдагч сонголт гарч ирсэн ч тухайн борлуулалт, барааны нөхцөлтэй нийцэж байгаа эсэхийг хэрэглэгч хянана.

Төлөв: “Захиалга хийсэн” төлөвт шилжүүлэхээс өмнө баримтын мэдээллийг бүрэн шалгана.

Хэвлэх баримт: Хэвлэхээс өмнө сонгосон төрөл болон хэвлэгдэх гарчиг/огноо/харилцагч/барааны мэдээлэл таарч байгаа эсэхийг шалгана.

11. Баталгаажуулах жагсаалт

☐ Баримтын төрөл зөв сонгосон эсэх

☐ Харилцагч зөв бөгөөд идэвхтэй эсэх

☐ Төрөлд шаардагдах огноо зөв эсэх

☐ Бараа, үйлчилгээ зөв сонгосон эсэх

☐ Барааны үлдэгдэл болон захиалгын тоо хянагдсан эсэх

☐ Нэгж үнэ зөв эсэх; Стандарт үнэ орж ирсэн бол шалгасан эсэх

☐ Хөнгөлөлтийн хувь зөв эсэх

☐ НӨАТ сонголт зөв эсэх

☐ НХАТ сонголт зөв эсэх

☐ Нийт тоо, нийт дүн зөв эсэх

☐ Баримтын төлөв зөв эсэх

☐ Хэвлэх баримтын төрөл болон мэдээлэл зөв эсэх