Өглөгийн тооцооны журнал 

1. Зориулалт 

Өглөг → Тооцоо журнал цэс нь харилцагчтай холбоотой өглөгийн тооцоог бүртгэх, нэмэгдүүлэх болон хаах, тухайн гүйлгээг журналын түвшинд хянах зориулалттай. 

Төрөл	Зориулалт
Тооцоо үүсгэх	Тухайн харилцагчийн өглөгийг нэмэгдүүлж бүртгэнэ.
Тооцоо хаах	Тухайн харилцагчийн өмнө үүссэн өглөгийн тооцоог бууруулж, хаалт хийнэ.

2. Өглөгийн тооцооны журналын бүтэц 

Өглөг → Тооцоо журнал цэсийг нээхэд дээд хэсэгт шүүлтүүр, доод хэсэгт бүртгэгдсэн гүйлгээний жагсаалт харагдана. 

Хэсэг	Тайлбар
Огноо	Гүйлгээний огнооны хугацааг сонгон жагсаалтыг шүүнэ.
Данс	Тухайн өглөгийн дансаар шүүлт хийх боломжтой.
Харилцагч	Тодорхой харилцагчийн өглөгийн гүйлгээг шүүнэ.
Төлөв	Гүйлгээний төлөвөөр жагсаалтыг шүүнэ.
Жагсаалт	Бүртгэгдсэн тооцооны журналын гүйлгээнүүдийг мөрөөр харуулна.

Зураг 1-д жагсаалтын үндсэн баганууд харагдана. Үүнд Дугаар, Төрөл, Дансны дугаар, Дансны нэр, Валют, Харилцагч, Дүн, Ханш, Огноо, Гүйлгээний төрөл/дугаар, Гүйлгээний утга, Төлөв зэрэг мэдээллийг зэрэгцүүлэн харж болно. 

3. Жагсаалт 

Жагсаалт нь өмнө бүртгэгдсэн өглөгийн тооцооны бүх гүйлгээг нэг дороос харах, шаардлагатай гүйлгээг шүүлтүүрээр хайх үндсэн хэсэг юм. 

3.1 Шүүлтүүр ашиглах 

1. Өглөг → Тооцоо журнал цэс рүү орно. 

2. Дээд хэсгийн Огноо талбарт тайлагнах хугацааг сонгоно. 

3. Шаардлагатай бол Данс талбараас өглөгийн дансыг сонгоно. 

4. Харилцагч талбараас тодорхой харилцагчийг сонгоно. 

5. Төлөвөөр гүйлгээний төлөвийг шүүнэ. 

6. Шүүлтийн үр дүнгээс шаардлагатай мөрийг сонгон дэлгэрэнгүй мэдээллийг нээнэ. 

3.2 Жагсаалтын мэдээллийг унших 

Багана	Юуг шалгах вэ?
Дугаар	Журналын тухайн гүйлгээний дугаар.
Төрөл	Тооцоо үүсгэх эсхүл Тооцоо хаах эсэх.
Дансны дугаар / нэр	Өглөгийн аль дансанд бүртгэгдсэнийг шалгана.
Валют / Дүн / Ханш	Гүйлгээний мөнгөн дүн, валют, ханшийг шалгана.
Харилцагч	Өглөг үүссэн/хаагдсан харилцагчийг тодорхойлно.
Гүйлгээний утга	Тооцоо ямар зориулалтаар бүртгэгдсэнийг танина.
Төлөв	Гүйлгээний одоогийн төлөвийг харуулна.

4. Шинэ тооцоо бүртгэх 

Шинэ гүйлгээ бүртгэхдээ журналын төрлийг эхэлж зөв сонгоно. Дараа нь үндсэн хэсгийн заавал бөглөх талбарууд болон өглөгийн дэлгэрэнгүй мөрүүдийг бүртгэнэ. 

1. Өглөг → Тооцоо журнал цэсийг нээнэ. 

2. Дээд хэсгийн “Шинэ” товчийг дарна. 

3. Төрөл талбараас “Тооцоо үүсгэх” эсхүл “Тооцоо хаах”-ыг сонгоно. 

4. Дансны дугаар болон Харилцагчийг сонгоно. 

5. Дүнг оруулна. 

6. Өглөгийн дэлгэрэнгүй хэсэгт холбогдох журналын мөрүүдийг шалгана/бүртгэнэ. 

7. Дебит болон Кредит дүнгүүдийг харьцуулж, тэнцэж байгаа эсэхийг шалгана. 

8. Гүйлгээний утгыг тодорхой бичнэ. 

9. Хадгалж, шаардлагатай бол хэвлэмэл баримтыг гаргана. 

5. Тооцоо үүсгэх 

“Тооцоо үүсгэх” төрөл нь тухайн харилцагчийн өглөгийг нэмэгдүүлж бүртгэнэ. Өөрөөр хэлбэл байгууллага харилцагчид төлөх өртэй болсон тохиолдолд уг өглөгийг журналд бүртгэнэ. 

5.1 Алхам дараалал 

1. “Шинэ” товчийг дарж шинэ тооцооны бүртгэл нээнэ. 

2. Төрөл талбарт “Тооцоо үүсгэх”-ийг сонгоно. 

3. Өглөг үүсэх харилцагчийг сонгоно. 

4. Өглөгийн дансны дугаарыг сонгоно. 

5. Тооцооны дүн болон валютыг оруулна. 

6. Гүйлгээний утгад өглөг үүссэн шалтгааныг тодорхой бичнэ. 

7. Өглөгийн дэлгэрэнгүй хэсэгт холбогдох дансны мөрийг оруулж, харилцагчийн мэдээлэлтэй уялдуулна.

8. Дебит/Кредит дүн тэнцэж байгааг шалгана. 

9. Хадгалж, төлөвийг шалгана. 

5.2 Жишээ – Үйлчилгээний зардлаас өглөг үүсгэх 

Үндсэн мэдээлэл	Жишээ
Төрөл	Тооцоо үүсгэх
Харилцагч	ABC ХХК
Дүн	21,000,000 MNT
Гүйлгээний утга	Үйлчилгээний төлбөрийн өглөг үүсгэв
Зарчмын бүртгэл	Зардлын данс – Дебит / Өглөгийн данс – Кредит

6. Тооцоо хаах 

“Тооцоо хаах” төрөл нь тухайн харилцагчийн өмнө үүссэн өглөгийн тооцоог бууруулж, хаалт хийхэд ашиглагдана. 

Зураг 2-т Тооцоо хаах төрлийн жишээ бүртгэл харагдана. Үндсэн хэсэгт Дугаар 394, Гүйлгээний огноо 2025.10.02, Төрөл “Зарлага”, Данс 110100001, Харилцагч “Уран ХХК”, Дүн 2,745,600, Валют MNT, Ханш 1, Төлөв “Журнал бичсэн” зэрэг мэдээлэл харагдаж байна. 

6.1 Алхам дараалал 

1. Өглөг → Тооцоо журнал цэсийг нээнэ. 

2. “Шинэ” товчийг дарна. 

3. Төрөл талбарт “Тооцоо хаах”-ыг сонгоно. 

4. Тооцоо хаах харилцагчийг сонгоно. 

5. Хаах өглөгийн дансыг сонгоно. 

6. Хаах дүнг оруулна. 

7. Гүйлгээний утгыг тодорхой бичнэ. 

8. Өглөгийн дэлгэрэнгүй хэсэгт тухайн харилцагчийн өглөгийг бууруулах журналын мөрүүдийг шалгана.

9. Дебит/Кредитийн дүнг тэнцүүлж шалгана. 

10. Хадгална. 

6.2 Зураг дээрх жишээ 

Талбар	Зураг дээрх утга
Төрөл	Зарлага
Данс	110100001 – Харилцах - ХХБ - төгрөг
Харилцагч	Уран ХХК
Дүн	2,745,600
Валют / Ханш	MNT / 1
Гүйлгээний утга	БМ орлого - Уран ХХК-д 40% бэлэн төлөв
Төлөв	Журнал бичсэн

7. Өглөгийн дэлгэрэнгүй

Шинэ гүйлгээний үндсэн хэсгийн доор “Өглөгийн дэлгэрэнгүй” хэсэг байрлана. Энд мөр нэмэх/хасах боломжтой бөгөөд гүйлгээний дансны хуваарилалт харагдана.

 Зурагт “Өглөгийн дэлгэрэнгүй” хэсэгт хоёр мөрөөр гүйлгээ үүссэн байна. Эхний мөрөнд 320500000 – Урьдчилж орсон орлого данс, хоёр дахь мөрөнд 120100000 – Борлуулалтын дансны авлага данс харагдана. Хоёр мөрийн Дебит/Кредит дүн 21,000,000 төгрөгөөр тэнцсэн байна. 

Багана	Тайлбар
Дансны дугаар	Гүйлгээнд оролцох дансны дугаар.
Дансны нэр	Сонгосон дансны нэр.
Валют	Тухайн мөрийн валют.
Дебит дүн	Дебит талд бүртгэгдэх дүн.
Кредит дүн	Кредит талд бүртгэгдэх дүн.
Харилцагч	Тухайн мөртэй холбоотой харилцагч.
Гүйлгээний утга	Мөрийн тайлбар/зорилго.
МХ үзүүлэлт	Мөнгөн хөрөнгө болон холбогдох мэдээллийг ашиглах хэсэг байж болно.

8. Хадгалах, төлөв болон гүйлгээний хяналт 

Өглөгийн тооцооны журналын гүйлгээ бүр тодорхой төлөвтэй байна. Төлөв нь тухайн гүйлгээг засварлах эсхүл цуцлах боломжийг тодорхойлоход ашиглагдана.

Төлөв	Үндсэн боломж
Гүйлгээ хийх байна	Гүйлгээг засварлах, устгах боломжтой.
Гүйлгээ хийсэн	Гүйлгээ хийгдсэн тул цуцлах боломжтой.

 Жагсаалтад байгаа гүйлгээн дээр Double click хийхэд тухайн цонх засварын горимоор нээгдэнэ. Мөн хэрэглэгч “Шинэ” товчоор шинэ журналын гүйлгээ үүсгэж болно. 

8.1 Гүйлгээ цуцлах 

1. Цуцлах шаардлагатай гүйлгээг нээнэ. 

2. Дээд цэсийн “Нэмэлт” хэсгээс “Цуцлах” товчийг сонгоно. 

3. Системийн шаардсан цуцлах үйлдлийг гүйцэтгэнэ. 

4. Цуцлагдсан эсэхийг гүйлгээний төлөвөөс шалгана. 

9. Баримт хэвлэх 

Бүртгэгдсэн тооцооны гүйлгээг баримтаар хэвлэж, баталгаажуулах/архивлах боломжтой. 

Зураг 4-т “ӨГЛӨГИЙН БАРИМТ” хэвлэгдэж, Дугаар 470, Огноо 2025.11.12, Данс 320500000, Дүн 21,000,000.00, Төлөв “Гүйлгээ хийсэн”, Гүйлгээний утга “Бараа хүргэж тооцоо хаав”, Харилцагч “ЮНИТЕЛ”, Төрөл “Тооцоо хаах” зэрэг мэдээлэл туссан байна. 

9.1 Хэвлэхдээ шалгах зүйлс 

• Баримтын дугаар зөв эсэх. 

• Огноо зөв эсэх. 

• Харилцагч зөв эсэх. 

• Төрөл буюу Тооцоо үүсгэх/Тооцоо хаах үйлдэл зөв эсэх. 

• Дүн болон валют зөв эсэх. 

• Дебит/Кредит мөрүүд зөв эсэх. 

• Гүйлгээний утга ойлгомжтой эсэх. 

10. Бодит жишээ 

10.1 Жишээ A – Өглөг үүсгэх 

ABC ХХК-ээс үйлчилгээ авсан бөгөөд 15,000,000 төгрөгийн төлбөрийг дараа төлөхөөр болсон гэж үзье.

Алхам	Бүртгэл
1	Өглөг → Тооцоо журнал → Шинэ
2	Төрөл: Тооцоо үүсгэх
3	Харилцагч: ABC ХХК
4	Дүн: 15,000,000 MNT
5	Гүйлгээний утга: Үйлчилгээний төлбөрийн өглөг үүсгэв
6	Холбогдох зардлын данс – Дебит 15,000,000
7	Өглөгийн данс – Кредит 15,000,000
8	Хадгалж, төлөвийг шалгана

10.2 Жишээ B – Өмнөх өглөгийг хаах 

ABC ХХК-ийн өмнө үүссэн 15,000,000 төгрөгийн өглөгийг төлж/тооцоо хааж байна гэж үзье. 

Алхам	Бүртгэл
1	Өглөг → Тооцоо журнал → Шинэ
2	Төрөл: Тооцоо хаах
3	Харилцагч: ABC ХХК
4	Дүн: 15,000,000 MNT
5	Гүйлгээний утга: ABC ХХК-ийн өглөгийн тооцоо хаав
6	Өглөгийн дансны бууруулах мөрийг сонгоно
7	Нөгөө талын мөнгөн/тооцооны дансыг сонгоно
8	Дебит/Кредит тэнцүүлж хадгална

11. Анхаарах зүйлс 

12. Баталгаажуулах жагсаалт

№	Шалгах зүйл	✓
1	Өглөг → Тооцоо журнал цэс зөв нээгдсэн эсэх	□
2	Төрөл зөв сонгосон эсэх (Тооцоо үүсгэх / Тооцоо хаах)	□
3	Харилцагч зөв эсэх	□
4	Дансны дугаар, дансны нэр зөв эсэх	□
5	Огноо зөв эсэх	□
6	Валют, ханш зөв эсэх	□
7	Дүн зөв эсэх	□
8	Өглөгийн дэлгэрэнгүй мөрүүд зөв эсэх	□
9	Дебит ба Кредит дүн тэнцсэн эсэх	□
10	Гүйлгээний утга тодорхой эсэх	□
11	Хадгалсны дараа төлөвийг шалгасан эсэх	□
12	Шаардлагатай бол баримт хэвлэсэн эсэх	□

13. Дүгнэлт 

Өглөгийн тооцооны журнал нь харилцагчийн өглөгийг нэмэгдүүлэх болон өмнө үүссэн өглөгийг бууруулж хаах гүйлгээг бүртгэх үндсэн цэс юм. 

Хэрэглэгчийн ажлын үндсэн дараалал: 

1. Гүйлгээний зорилгыг тодорхойлох 

2. Тооцоо үүсгэх эсхүл Тооцоо хаах төрлийг зөв сонгох 

3. Харилцагч болон өглөгийн дансыг зөв сонгох 

4. Дүн, валют, ханш, огноог шалгах 

5. Өглөгийн дэлгэрэнгүй болон Дебит/Кредитийг тэнцүүлэх 

6. Хадгалж, төлөвийг шалгах 

7. Шаардлагатай бол баримт хэвлэх 

Холбоотой хэсгүүд